artion

Ένα κείμενο του Robert Schumann που σε έξι μήνες περίπου συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη γέννησή του (8 Ιουνίου 1810) . Ο Σούμαν, από τους κορυφαίους συνθέτες του Ρομαντισμού, υπήρξε και ένας λαμπρός κριτικός, ένας διανοούμενος που με τις απόψεις και τα άρθρα του στην Νeue Zeitschrift für Musik επηρέασε τη μουσική κίνηση της εποχής του, αναδεικνύοντας ό,τι πιο προχωρημένο συνέβαινε τότε. Το κείμενο που ακολουθεί, μια σειρά από συμβουλές σ’ ένα νεαρό μουσικό, θεωρώ ότι θα έπρεπε να αποτελεί το εγκόλπιο κάθε καλλιτέχνη, ανεξαρτήτως ηλικίας, που αγαπάει πραγματικά και με ανιδιοτέλεια τη μουσική. Πολλοί νεαροί που θαρρούν πως το υποτιθέμενο ταλέντο και οι γνωριμίες αρκούν για να κάνεις καριέρα θα έπρεπε να το διαβάσουν προσεκτικά (όπως επίσης και οι παραγωγοί που τους προωθούν) πριν κάνουν το επόμενο βήμα τους. - Το σπουδαιότερο είναι η διαμόρφωση της ακοής. προσπάθησε από νωρίς να αναγνωρίζεις κλίμακα και φθόγγο. Η καμπάνα, το τζάμι του παραθύρου, ο κούκος... Να ψάχνεις να βρεις ποιες ν...

Τι νομίζετε πως κάνουν τα όργανα μόλις τελειώσει η συναυλία; Βάζουν τα παντοφλάκια τους και ξαπλώνουν να δουν τηλεόραση; Σε εποχές οικονομικής κρίσης; Αν πιστεύετε κάτι τέτοιο γελιέστε. Πηγαίνουν στη δεύτερη δουλειά αγαπητοί μου, όπως όλος ο κόσμος. Ξέρετε πόσο κοστίζει σήμερα μία επισκευή, ένα χόρδισμα, ένα ανταλλακτικό; Πού να τα βγάλεις πέρα; (Κι ας είσαι και της Berliner Philharmoniker). * Τα δύο τελευταία αφιερωμένα στον Σ.Π.Ρ.

Σκάνδαλο, σκάνδαλο! Πριν από μία ώρα περίπου έφτασαν στα χέρια μου οι κάρτες που τύπωσε η Berliner Philharmoniker με στιγμιότυπα από τον ιδιωτικό βίο των πλέον top celebrities της ευρωπαϊκής show-biz. Επειδή όμως μου είναι πολύ δύσκολο να φανταστώ ζωγράφους-paparazzi να φιλοτεχνούν στα πεταχτά ελαιογραφίες σκαρφαλωμένοι σε μάντρες, τείνω να υποθέσω ότι μάλλον οι ίδιοι οι εικονιζόμενοι άφηναν να διαρρεύσουν οι εικόνες που βλέπετε στην Espresso της εποχής, αφού ως απεδείχθη πρέπει να ήξεραν καλά το παιχνίδι της δημοσιότητος. Ουδέν καινόν υπό τον ήλιον... Ο πολύς Σεμπάστιαν μεταξύ μιας toccata κι ενός ricercare πλένει και κανένα πιάτο. Τι να σου κάνει κι αυτή η δυστυχής η Άννα-Μαγκνταλένα, δυο χεράκια τα είχε να φέρει βόλτα ολόκληρο σπίτι και 21 (ολογράφως: εικοσιένα) παιδιά. Βάλτε με το νου σας: μόνο τα φανελοσώβρακα να τους πλύνει θα ήθελε δυο μεροκάματα με υπερωρίες, χώρια το σιδέρωμα. Την είχε φάει η ορθοστασία σας λέω! Λέγεται ότι η κυρία Χάυντν ήτο πολύ απαισία, ένα είδ...

Έφυγε σήμερα η αγαπημένη Mercedes Sosa. Που να πηγαίνει άραγε; Στον ουρανό με τη Violetta; Στη θάλασσα με την Alfonsina; Θ' αργήσουμε να μάθουμε κι αν μάθουμε ποτέ. .. Αlfonsina* y el mar (Ariel Ramirez - Felix Luna) Por la blanda arena que lame el mar Tu pequeña huella no vuelve más, un sendero sólo de pena y silencio llegó hasta el agua profunda. Un sendero sólo de penas mudas llegó hasta la espuma. Sabe Dios qué angustia te acompañó, qué dolores viejos calló tu voz, para recostarte arrullada en el canto de las caracolas marinas. La canción que canta en el fondo oscuro del mar la caracola. Te vas Alfonsina, con tu soledad. ¿Qué poemas nuevos fuiste a buscar? Una voz antigua de viento y de sal te requiebra el pecho y te está llamando. Y te vas hacia allá, como en sueños, dormida, Alfonsina, vestida de mar. Cinco sirenitas te llevarán por caminos de algas y de coral, y fosforescentes caballos marinos harán una ronda a tu lado, y los habitantes del agua van a jugar pronto a tu lado....

Ήτανε το 1981 όταν πρωτάκουσα τον Πιερή Ζαρμά. Ένας φίλος, επιστρέφοντας από την Κύπρο, μου περιέγραψε ενθουσιασμένος τη συναυλία του Ζαρμά που είχε παρακολουθήσει εκεί και μου έβαλε ν’ ακούσω το δίσκο με τα παραδοσιακά κυπριακά τραγούδια που είχε κάνει τότε ο σπουδαίος αυτός βαρύτονος. Από τον δίσκο έφτιαξα μια κασέτα που δεν έπαψα για χρόνια έκτοτε να την ακούω. Ο Ζαρμάς τραγουδάει σε δική του ενορχήστρωση μια σειρά από πολύ γνωστά τραγούδια της κυπριακής παράδοσης, με τη συνοδεία της Ορχήστρας Μαντολίνων του Kassel. Δουλειά εξαιρετικά απλή, αλλά γεμάτη πάθος που πήγαζε από την οπερατική θητεία του Ζαρμά και την αγάπη του για την πατρίδα. Ο Πιερής Ζαρμάς (1933-2007) γεννήθηκε στην κατεχόμενη Ακανθού της Κερύνειας. Εκτός από τις μουσικές του σπουδές και την λαμπρή διεθνή καριέρα του στην όπερα, σπούδασε γλωσσολογία και λαογραφία και ήταν διδάκτωρ φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Βόννης και πρώτος βαρύτονος στην Όπερα της ίδιας πόλης.

Πριν από καμιά εικοσαριά χρόνια βιντεοσκοπήθηκαν αυτά τα δυο τραγούδια (δεν θυμάμαι ούτε την ημερομηνία ούτε τον σκηνοθέτη), για την τότε ΕΤ2. Ο Βασίλης Γισδάκης τραγουδάει με την αθωότητα που τον διακρίνει μέχρι σήμερα και που ταιριάζει απόλυτα στους στίχους και στη μουσική. Παίζουν, ο Τάσος Καρακατσάνης και η Στέλλα Κυπραίου. Τα γυρίσματα είχαν γίνει στο Καβούρι και στο αείμνηστο στούντιο της Columbia στον Περισσό, με το θρυλικό Bosendorfer που δεν ξέρω τι απέγινε το καημένο. Το πιάνο αυτό, ένα προκλητικά γοητευτικό όργανο, είχε αγοραστεί γύρω στο '62, μεταχειρισμένο, μετά από σύσκεψη (!) στην οποία συμμετείχαν μεταξύ άλλων ο Χατζιδάκις και ο Θεοδωράκης. Εννοείται ότι για τα γυρίσματα στην ακροθαλασσιά, που ήταν βέβαια playback, μεταφέρθηκε ένα άλλο πιάνο. Η εκπομπή εκείνη, ήταν ένα αφιέρωμα στον Ελύτη, με τραγούδια του Μιχάλη Τρανουδάκη. Εκτός από τον Γισδάκη, τραγούδησε φυσικά και η Αφροδίτη Μάνου. Μαζί με τα τραγούδια της "Ποδηλάτισσας" παρουσιάστηκαν και τρία από τα...

Δεν μπορώ να πω ότι τρελάθηκα κιόλας με τη φωνή της κυρίας Maria del Mar Bonet (εκείνο το βιμπράτο της...). Μ’ άρεσε όμως η πρόθεσή της να συμπεριλάβει το τραγούδι σε μια συναυλία με Συμφωνική Ορχήστρα. Και μάλιστα ένα από τα «δύσκολα» τραγούδια του. Δεν ξέρω πότε έγινε η συναυλία, ξέρω όμως ότι όσο περνάει ο καιρός η σημασία του Χατζιδάκι θα μεγαλώνει, κι η απουσία του θα γίνεται πιο αισθητή ακόμη και σε όσους δεν τον γνώρισαν.

Είναι μια από τις γυναίκες τις ζωής μου! Την πρωτοάκουσα γύρω στα 19 μου από ένα δίσκο που είχε φέρει ο φίλος μου ο Χρήστος από το Βέλγιο. Αργότερα την είδα και στο σινεμά, σαν ηθοποιό, στο "Sweet Movie" του Macavejev και στην "Πόλη των Γυναικών" του Fellini. Ανακεφαλαιώνει όλα τα στυλ: την όπερα, το λαϊκό τραγούδι, το καμπαρέ... Πολωνέζα εμιγκρέ στη Γαλλία, στις συναυλίες της πάντα με δύο πιανίστες. Τραγουδάει με όλα της τα κύτταρα, σε χαϊδεύει και σε γδέρνει, έχει φινέτσα και νταηλίκι. Ταυτόχρονα! Γι' αυτό σας λέω: Κάτω οι κρυόκωλοι/ες κι οι ανοργασμικοί/ές (που παριστάνουν τους καλλιτέχνες). Στο βιντεάκι τραγουδάει "Τα παιδιά κάτω στον κάμπο" σε μετάφραση Παζολίνι. Το περίεργο είναι ότι ο Χατζιδάκις, όταν τον είχα ρωτήσει έκανε πως δεν την ήξερε. Περίεργο μου φάνηκε. Ίσως κάτι να συνέβαινε... Ακούστε την και αναζητήστε τους δίσκους της. Εκτός από την ψυχή θα καταλάβετε και τι σημαίνει μαστοριά στο τραγούδι. Η Prucnal εβδομηνταρίζει όπου νά ΄ναι...

Τον περασμένο μήνα συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από το θάνατο του Demetrio Stratos. Ενός ακόμα σπουδαίου Έλληνα της διασποράς που ελάχιστοι δυστυχώς τον γνωρίζουν στην Ελλάδα, ενώ στο εξωτερικό θεωρείται ένας θρύλος της φωνητικής μουσικής. Ποιος ήταν όμως ο Stratos; Γεννημένος το 1945 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου από Έλληνες γονείς, ο Ευστράτιος Δημητρίου (αυτό ήταν το πραγματικό του όνομα), πήγε σε αγγλικό σχολείο και μελέτησε πιάνο και ακορντεόν στο Εθνικό Ωδείο. Στα τέλη της δεκαετίας του 50, λόγω των πολιτικών ταραχών, οι Δημητρίου φεύγουν από την Αίγυπτο και εγκαθίστανται αρχικά στη Λευκωσία και το 1962 στο Μιλάνο όπου ο Στράτος εγγράφεται μεν στην Αρχιτεκτονική αλλά ασχολείται με τη Μουσική. Εργάζεται σαν μουσικός και αργότερα σαν τραγουδιστής. Έτσι αρχίζει μια σύντομη αλλά θεαματική καριέρα, που θα τον κάνει διάσημο στο χώρο της προοδευτικής ροκ (με το συγκρότημα Area) αλλά κυρίως στο χώρο της πειραματικής μουσικής που εκείνη ακριβώς την εποχή βρίσκεται στην ακμή της. Οι εθνομουσικο...

Εγώ πολλά κολλητηλίκια μαζί της δεν είχα, δεν ταιριάζαμε, δεν είχε μυστικά, κι ήταν λιγάκι παραπάνω για τα μέτρα μου. Η αμαξοστοιχία της πρωτοσυναντήθηκε με το ποδήλατό μου σε μια διασταύρωση στην Πλάκα, δουλεύαμε σε κοντινά μαγαζιά, τέλη του ’70. Πέρασε με ταχύτητα, ήτανε στις δόξες της τότε, εγώ τα βρήκα με την αδελφή της, άλλη ιστορία αυτή. Στα μέσα του ’80 την ξαναγνώρισα, στις συναυλίες του Χατζιδάκι, αυτή Ελένη, εγώ ακκορντεονίστας. «Έχω κάτι τραγούδια, θέλεις να τα πεις;» «Θέλω». Ευχαριστήθηκε κι ο Χατζιδάκις που έβλεπε σιγά-σιγά το πάλαι επιτελείο του αντίπαλου δέους να προσχωρεί, έκλεισε η δουλειά. Κι αρχίσανε οι πρόβες. Έμπειρη μουσικά κι ευήκοη στις οδηγίες (έλεγε ο Χατζιδάκις ότι μόνο οι μεγάλοι τραγουδιστές ακούν αυτό που τους λες), ωστόσο απόμακρη, σαν νά ‘κανε κάτι που δεν ήταν δικό της. Όπως στην Ελένη που ακούς το δίσκο και δεν έχει αθωότητα, πόθο, χαμόγελο, πουτανιά, δεν ξέρει να χαϊδεύει, δεν έχει, πώς να το πω σεμνά, καταλαβαίνεις… είναι η Ρόζα Λούξεμπουργκ που διαβ...

Αυτός είναι ο περίφημος Ζοζέφ Μπουλόν, Ιππότης του Αγίου Γεωργίου (Joseph Boulogne, Chevalier de Saint-Georges (1739-1799), ένας από τους πρώτους έγχρωμους συνθέτες στην ιστορία του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, και μια εκθαμβωτική προσωπικότητα της εποχής του. Εξώγαμο παιδί ενός Γάλλου ευγενούς κτηματία των αποικιών και μιας μαύρης σκλάβας από τη Σενεγάλη, γεννήθηκε στη Γουαδελούπη και σε ηλικία 10 ετών ο πατέρας του τον έφερε στο Παρίσι και τον έβαλε σ' ένα καλό σχολείο, όπου ο μικρός έλαβε, μεταξύ των άλλων, καλλιτεχνική παιδεία και εξασκήθηκε στις τέχνες του πολέμου. Μεγαλώνοντας έγινε το επίκεντρο της γαλλικής κοινωνικής ζωής, γνωρίζοντας τεράστια επιτυχία ως ξιφομάχος, ιππέας, σκοπευτής, δρομέας, χορευτής και βιρτουόζος βιολιστής, έμελλε όμως να μείνει στην ιστορία σαν «ο Μαύρος Μότσαρτ» ή «ο Βολταίρος της Μουσικής», αφήνοντας κληρονομιά μία σειρά από συμφωνίες και κοντσέρτα για βιολί. Η μουσική του, γεμάτη χάρη και ευαισθησία, μπορεί να μην κρύβει μεγάλες συναισθηματικές εξάρσεις ή...

Αυτή τη φορά φαίνεται πως είναι ο Μότσαρτ. Το πορτραίτο, έργο του Johann Georg Edlinger, ζωγραφίστηκε το 1790, ένα μόλις χρόνο πριν το θάνατο του συνθέτη και παρουσιάζει έναν άνθρωπο ταλαιπωρημένο από την κακή ζωή και τα ξενύχτια στις όπερες. Βρισκόταν για χρόνια στις αποθήκες της βερολινέζικης Gemaldegalerie ώσπου το 2005, το έφερε στο φως ο Wolfgang Seiller, ειδικός στον Μότσαρτ (αμάν αυτοί οι ειδικοί!). Η εικόνα του πρόωρα γερασμένου Αμαντέους, με το πλαδαρό πρόσωπο και τις σακούλες κάτω απ' τα μάτια, δεν έχει τίποτα το κοινό με το τροφαντό πορτραίτο που βλέπουμε πάνω στα σοκολατάκια. Εμένα όμως μου αρέσει και επειδή ο ζωγράφος είναι καλός, και -το κυριότερο- επειδή δείχνει έναν αληθινό Μότσαρτ, που η προσπάθεια που καταβάλλει για να είναι χαμογελαστός δεν μπορεί να κρύψει τη μελαγχολία που στάζει από το βλέμμα του. Αυτός είναι πράγματι ο Μότσαρτ των τελευταίων Κοντσέρτων, του "Αυλού" και του "Ρέκβιεμ".

Πολύς λόγος έγινε τον τελευταίο καιρό για την ανακάλυψη ενός νέου πορτραίτου του Μότσαρτ. O Cliff Eisen, καθηγητής στο London's King's College και ειδικός στον Μότσαρτ, εργάσθηκε επί ένα χρόνο για να αποδείξει ότι το πορτραίτο ανήκει στον Μότσαρτ. Η ιστορία του πίνακα, έργο του Αυστριακού ζωγράφου Joseph Hickel, υποτίθεται ότι ξεκινάει γύρω στα 1781, δέκα χρόνια πριν το θάνατο του συνθέτη, όταν ο 25χρονος Αμαντέους γράφει τη Σερενάτα K375 για κάποιο μέλος της οικογένειας Hickel. Το πορτραίτο δωρήθηκε στον Μότσαρτ και αργότερα βρέθηκε στην κατοχή των Hagenauer, γαιοκτημόνων του Salzburg και οικογενειακών φίλων των Μότσαρτ. Το 2005 αγοράστηκε από έναν Αμερικανό συλλέκτη -ο οποίος, φαντάζομαι, τρίβει τα χέρια του. Το κυριότερο επιχείρημα του Eissen για την ταυτοποίηση είναι ότι σε επιστολή της εποχής προς τον πατέρα του, ο Μότσαρτ κάνει λόγο για μια κόκκινη ζακέτα του, σαν αυτή του πίνακα. Δεν ξέρω που αλλού στηρίζει τη θεωρία του ο ειδικός, αλλά εγώ σαν μη ειδικός έχω τρεις λ...

Πρωτοσέλιδο της Berliner Morgenpost της 23ης Απριλίου 2008. Με τι ασχολείται; Με τον sir Simon Rattle, διευθυντή της Berliner Philharmoniker. Μην πάει ο νους σας στο κακό, το θέμα είναι η θητεία του Rattle στη Διεύθυνση της κορυφαίας Ορχήστρας και η ανανέωση της σύμβασής του. Στη σελίδα 21 του ίδιου φύλλου, το θέμα αναλύεται διεξοδικά (για τους γνωρίζοντες τη Γερμανική, έχω σκανάρει όλο το άρθρο). Και, βέβαια, μπήκα στον πειρασμό να κάνω συγκρίσεις: εδώ, ο ομόλογος του Rattle θα ήταν πρωτοσέλιδο μόνο αν είχε βιάσει ή δολοφονήσει τη μισή ορχήστρα -μαζί με τις ταξιθέτριες. Κατά τα άλλα, οι ελληνικές φυλλάδες σέρνουν το χορό όσων θέλουν να μας κάνουν Ευρωπαίους. Ας δώσουν λοιπόν οι ίδιες το καλό παράδειγμα.

Κανένα εξώφυλλο δίσκου -ακόμα και του Χατζιδάκι- δεν μπορεί να υποκαταστήσει σε περιεκτικότητα και γούστο το πρόγραμμα της αντίστοιχης παράστασης -ειδικά του Χατζιδάκι. Γι΄αυτό, μετά το πρόγραμμα του ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΥ, συνεχίζω με την ανάρτηση του προγράμματος της ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑΣ. Το 1982, είκοσι χρόνια μετά την ΟΔΟ ΟΝΕΙΡΩΝ, θέλησε να επαναλάβει την ιδέα μιας επιθεώρησης όπως εκείνος βέβαια την αντιλαμβανόταν. Έτσι, το Δεκέμβριο αυτής της χρονιάς, ανεβάζει την ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ. Όμως οι καιροί ου μενετοί και η παράσταση εξελίσσεται σε παταγώδη αποτυχία. Το πρόγραμμα, είναι ένα καταπληκτικό portfolio σε σχήμα φακέλλου επιστολής, που περιέχει μια σειρά από αυτόνομα φύλλα σε χαρτόνι.